Aktualnie jesteś: Teatr na faktach

Teatr na faktach 2019/2020

Październik 2019 – czerwiec 2020

Idea

Doświadczenia, jakie zebraliśmy podczas kursu „Teatr dokumentalny”, nie zostawiają złudzeń: rzeczywistość mówi… bełkotliwie, zawsze nieco pokrętnie, stawia ostre tezy, aby natychmiast się wobec nich dystansować, zaprzecza na jednym oddechu samej sobie. Język codzienności (w którym wszyscy się podczas warsztatów zakochaliśmy) – pełen powtórzeń, przejęzyczeń, barokowych metafor, nieekonomiczny, często alogiczny, krążący raczej w nieskończoność wokół celu, jakim jest sens, niż do niego wprost zmierzający – ten język nie jest łatwym materiałem scenicznym.

Zaiste, niewiele da się powiedzieć na obronę tej niechlujnej, nietrzymającej prawie nigdy poziomu mowy potocznej, z którą nam, teatralnym dokumentalistom, przyszło pracować. Niewiele, ale jedno na pewno tak: w mowie potocznej mamy do czynienia z żywym słowem w sensie, jaki nadawał mu Michaił Bachtin, przeciwstawiając je literaturze literackiej, jakże często operującej słowem będącym „preparatem histologicznym, abstrakcyjnym słowem lingwistyki służącym indywidualnemu mistrzostwu artysty”*.

Pięknie, ale… na ile i czy w ogóle da się zaprząc owo żywe słowo w służbę widowiska teatralnego? Czy z wielości chaotycznych, przeczących sobie w szczegółach, prezentujących różne punkty widzenia opowieści, jakich dziesiątki i setki wysłuchujemy w naszej pracy, da się skroić klasyczną – zwartą, pełną perypetii, z wstrzymującym u widza oddech momentem kulminacyjnym i zaskakującym rozwiązaniem – arystotelesowską fabułę? Mocne zdarzenia sceniczne? Intrygujące, bogate wewnętrznie, niejednoznaczne dramatis personae? Czy teatr dokumentalny może operować metaforycznym skrótem? Dopowiadać sensy sugestywnym obrazem scenicznym? A może te wszystkie poszukiwania to ślepa uliczka? Zdrada prawdy, której ujawnianie jest przecież sensem istnienia teatru dokumentalnego? Na wszystkie powyższe pytania będziemy szukali odpowiedzi w ciągu najbliższych dziesięciu miesięcy.
Krzysztof Kopka

Po półtora roku doświadczeń z teatrem dokumentalnym możemy stwierdzić z całym przekonaniem: prawdziwe życie jest bardziej zaskakujące i szalone od naszych najdzikszych fantazji na jego temat. Idąc w świat ze sprzętem nagrywającym (podstawowym wyposażeniem teatralnego dokumentalisty), poznasz ludzi, których istnienia nie podejrzewałeś, i usłyszysz historie, o których nie przeczytasz w gazecie.
Od października 2019 do czerwca 2020 roku będziemy Was uczyć pracy w technice verbatimu, czyli dosłownego zapisu rzeczywistości bez jej odautorskiej interpretacji i komentarzy. Będziemy próbowali z bezliku wysłuchanych opowieści stworzyć dramat – trzymającą w napięciu fabułę. Będziemy szukać scenicznych środków wyrazu dla naszych historii.
Wielką wagę w naszych zajęciach przywiązujemy do praktyki twórczej. Każdy z uczestników naszego kursu będzie miał szansę spróbować swych sił jako researcher, dramaturg, aktor lub reżyser.
Krzysztof Kopka

*Michaił Bachtin: „Problemy literatury i estetyki”, przeł. Wincenty Grajewski, Czytelnik, Warszawa 1982.

 

Przebieg
„Teatr na faktach” składa się z comiesięcznych weekendowych sesji, odbywających się od października 2019 roku do czerwca 2020 roku w Instytucie Grotowskiego. Każdej sesji towarzyszy prezentacja spektakli przygotowanych w ramach poprzedniego kursu i wydarzeń (zob. Program). Tegoroczna odsłona projektu dzieli się na dwie główne części. Podczas pierwszej uczestnicy zrealizują w grupach spektakle na podstawie trzech wiodących tematów przedstawionych podczas pierwszego październikowego zjazdu. Spektakle, które – wychodząc od podstawowej techniki verbatimu – będą mówić o polskiej codzienności, zostaną zaprezentowane podczas przeglądu w lutym 2020 roku w Instytucie Grotowskiego.
Jednocześnie będą trwały prace nad indywidualnymi pomysłami na scenariusze i spektakle zgłoszonymi przez uczestników. Pierwszy etap projektu pozwala na podstawowe opanowanie warsztatu dokumentalnego, poznanie technik zbierania materiałów, konstruowania scenariusza i tworzenia roli w spektaklu opartym na faktach.
Podczas drugiej części najlepsze z indywidualnych pomysłów na spektakle otrzymają budżet, wsparcie techniczne i miejsce na realizację oraz zostaną zaprezentowane podczas II „Nocy na faktach” w Instytucie Grotowskiego. Warunkiem niezbędnym do ukończenia własnego spektaklu jest aktywny udział w pierwszej części projektu. Równolegle z indywidualnymi tematami podczas drugiej części projektu rozwijana będzie praca nad tematem wiodącym dotyczącym miasta i przestrzeni miejskiej. Na jego kanwie powstanie spektakl zaprezentowany na „Nocy na faktach”.

 

Uczestnicy
Projekt jest propozycją nauki nowego języka scenicznego i stworzenia w jego ramach własnego spektaklu. Projekt kierujemy zwłaszcza do studentów i absolwentów uczelni artystycznych, a także osób zainteresowanych różnymi aspektami tworzenia spektaklu: reżyserią, dramaturgią, aktorstwem, scenografią, muzyką czy researchem.

Nad całym projektem czuwa opiekun artystyczny, Krzysztof Kopka. Do jego obowiązków należy konsultacja prac nad spektaklami na każdym etapie: określenie i sprecyzowanie tematów spektakli; określenie listy realizatorów; akceptacja tekstów z przeprowadzonych wywiadów – skrótów i montażu; udział w próbach.

Program

sob.
19/10/2019
 
Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
Teatr dokumentalny

Otwarte warsztaty prowadzone przez Krzysztofa Kopkę i Jakuba Tabisza

Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
sob.
16/11/2019
 
Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
Teatr na faktach

I sesja pracy prowadzona przez Krzysztofa Kopkę i Jakuba Tabisza w ramach „Teatru na faktach”

Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
sob.
07/12/2019
 
Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
Teatr na faktach

II sesja pracy prowadzona przez Krzysztofa Kopkę i Jakuba Tabisza w ramach „Teatru na faktach”

Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
sob.–sob.
08–29/02/2020
 
Instytut Grotowskiego
Miesiąc na faktach

Przegląd teatru dokumentalnego

Instytut Grotowskiego

kopkaKrzysztof Kopka mieszka we Wrocławiu. Z wykształcenia teatrolog. Reżyser m.in. „Koriolana” uznanego za najlepszy spektakl szekspirowski sezonu 1998/1999 oraz polsko-rosyjskiego spektaklu „1612” (Teatr Ad Spectatores/Teatr.doc) nagrodzonego na gdyńskim Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych R@Port. Tłumacz z rosyjskiego, przełożył kilkanaście dramatów twórców z kręgu „nowej dramy”. W wydawnictwie słowo/obraz terytoria wydał antologię współczesnego dramatu rosyjskiego „Lepsi!”. Imał się różnych zawodów, obecnie jest dramaturgiem (m.in. współautorem „Ballady o Zakaczawiu” ) i scenarzystą (filmy: „80 milionów”, „Fotograf”; seriale „Głęboka woda”, „Komisja morderstw”). Wykłada na ASP we Wrocławiu (Katedra Scenografii).

Fot. Tobiasz PapuczysJakub Tabisz jest twórcą spektakli dokumentalnych „Nowi” oraz „Paraliż. Sprawa Igora Stachowiaka”. Na co dzień pracuje w Instytucie Grotowskiego, gdzie koordynował festiwale „Scena ulicy”, „Kartoteka rozrzucona” oraz „Dziady. Recykling”, obecnie prowadzi projekt „Teatr na faktach”. Był odpowiedzialny za organizację wielu wydarzeń performatywnych, m.in. „Most do San Sebastian”, „Kochani ludożercy”, i akcji Wybory Literackie.

Chętnych do udziału w projekcie prosimy o wysłanie wypełnionej karty zgłoszenia do 17 października 2019 (I termin zapisów) do Jakuba Tabisza na adres: jtabisz@grotowski-institute.art.pl. Udział w otwartych warsztatach „Teatr dokumentalny” (19–20 października) jest obowiązkową częścią procesu rekrutacyjnego dla chętnych do wzięcia udziału w projekcie. Istnieje także możliwość zgłoszenia się do projektu po warsztatach „Teatr dokumentalny”, tj. do 24 października 2019 (II termin zapisów). Na podstawie zgłoszeń i pracy podczas warsztatów zostanie wybrana ostateczna lista uczestników. O wynikach naboru powiadomimy kilka dni po warsztatach.

Osoby, które dołączą do projektu, od listopadowego zjazdu będą miały zapewnione noclegi. Liczba miejsc w projekcie jest ograniczona.

Terminy sesji pracy w 2020 roku zostaną ogłoszone w późniejszym terminie.