Aktualnie jesteś: Otwarty Uniwersytet Poszukiwań / Kursy wiodące / Teatr dla filozofii – filozofia dla teatru

Filozofia i dramat – wzajemne fascynacje, konflikty, wykluczenia

Wykład dr. Piotra Martina w ramach OUP

pt. 17/01/202017.00
Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena

Wstęp wolny

W pierwszej części wykładu postaram się przedstawić specyfikę świata dramatu i filozofii, zwracając uwagę, dlaczego przy powierzchownym spojrzeniu są to zupełnie rozłączne światy proponujące konkurencyjne i wykluczające się wzajemnie wizje świata. W drugiej części będę starał się argumentować na rzecz głębszego spojrzenia, wskazując na komplementarność tych jedynie naskórkowo rozbieżnych światów, które w istocie są ze sobą tak nierozdzielnie związane, że niemożliwy staje się rozwój dramatu bez filozofii i filozofii bez dramatu. Przysłowie mówi: „nigdy ludzka myśl nie sięga dalej niż ludzki czyn”. Postaram się pokazać, że też nigdy ludzki czyn nie sięga dalej niż ludzka myśl. Do czasów Arystotelesa przeważało przekonanie, w którym przeciwstawiano racjonalną filozofię, działanie, politykę irracjonalnej sztuce, tworzeniu, teatrowi. Dopiero Arystoteles zaproponował – odpowiadając tym samym swojemu mistrzowi Platonowi – ujęcie, w którym są to odrębne racjonalności. „Zupełnie inna jest przy tym zasada poprawności w sztuce poetyckiej niż w polityce lub w jakiejś innej sztuce”* i zupełnie inna jest to zasada niż w nauce. Sztuka najczęściej w historii była – i jest nadal – traktowana jako subdyscyplina bądź części teoretycznej, bądź praktycznej filozofii; u Arystotelesa zaś poznanie mimetyczne zostaje potraktowane autonomicznie i autoteliczne i nie jest ani rodzajem nauki, ani praktyki, co zostaje pokazane i uzasadnione w „Poetyce”, co jest ciągle – moim zdaniem – odkryciem w dużym stopniu nieprzyswojonym i nierozpoznanym. Mogłoby być ono jednym z powodów powołania przez Umberta Eca aforyzmu mówiącego o tym, że „starożytność bywa często przednowoczesna”.

*Arystoteles: „Retoryka. Poetyka”, przełożył, wstępem i komentarzem opatrzył Henryk Podbielski, PWN, Warszawa 1988.

18 stycznia odbędzie się seminarium dla grupy roboczej.

Fot. Biuro ds. Promocji UWrDr Piotr Martin jest adiunktem w Zakładzie Estetyki Instytutu Filozofii Uniwersytetu Wrocławskiego. Autor książki „Nieoczywistość sztuki” (Wrocław 2004). Jego główny obszar badawczy to związki filozofii ze sztuką i sztuki z filozofią: wzajemne inspiracje i przenikanie się, ale także konflikty, spory i wykluczenia. Wzajemna komplementarność tych dwóch różnych światów z jednej, a konkurencyjność z drugiej strony. Zwłaszcza na styku świata teatru i filozofii.

Lektury na seminarium grupy roboczej:

Arystoteles: „Poetyka”, wydanie dowolne. Do szczegółowej analizy rozdziały 1–7 oraz 22–25.