Aktualnie jesteś: Teatr ZAR

Anamnesis

Koncert Teatru ZAR z udziałem zaproszonych gości

22/11/2018 {czwartek} 20:00
23/11/2018 {piątek} 19:00
Instytut Grotowskiego, Sala Teatru Laboratorium

Bilety: 25 PLN

Anamnesis
Fot. Magdalena Mądra

Koncert pieśni łacińskich, ormiańskich, kurdyjskich, tureckich, perskich, arabskich i gruzińskich oparty jest na partyturze muzycznej kolejnego po Ewangeliach dzieciństwa tryptyku Teatr ZAR – zatytułowanego Anamnesis. W pracy zespołu część muzyczna poprzedza część inscenizacyjną – muzyka staje się budulcem spektaklu powstającego w kilkuletnim procesie. Najczęściej do samego przedstawienia wchodzi materiał skrócony, dramaturgicznie pocięty, dlatego koncert Anamnesis będzie niepowtarzalną okazją poznania całej warstwy muzycznej wszystkich części tryptyku, w tym powstającej dopiero trzeciej części Mojry.

Nowy tryptyk, którego dwie części już powstały, nosi tytuł Anamnesis, czyli – gdybym miał to ująć w języku polskim – powiedziałbym Odpominanie rozumiane jako praca pamięci. Pierwsza część, Armine, Sister, poświęcona jest ludobójstwu i w ogóle pytaniu o możliwość wspomnienia językiem teatru 1,5 mln zamęczonych w południowej Turcji podczas marszów śmierci przez pustynię Ormian. Medee. O przekraczaniu – druga część – poświęcona jest tym, którzy giną bezimiennie u brzegów Europy. Mam na myśli uchodźców na Morzu Śródziemnym. Trzecia część, która dopiero powstaje, to Mojry. Będzie mówiła o desaparecidos, o wymuszonych zniknięciach bez śladu i o tych, najczęściej kobietach, którzy po nich zostają, pamiętając o najbliższych, których życie przecięto. Premiera na przyszłą wiosnę. I te Mojry będą – w porównaniu do spektakli, które zrealizowaliśmy wcześniej – całkowicie nieme…
Jarosław Fret

Na koncercie wystąpią aktorzy Teatru ZAR, wykonujący pieśni łacińskich konfraterni, oraz muzycy z różnych stron świata i tradycji muzycznych: Aram Kerovpyan (Francja), mistrz śpiewu w ormiańskiej katedrze w Paryżu; Fatma Emara (Egipt), śpiewaczka i członkini zespołu Mazaher, kultywującego tradycję zār; Marjan Vahdat (Iran) wykonująca tradycyjne pieśni perskie; Selda Őztűrk (Turcja) wykonująca tradycyjne pieśni weselne, lamenty, pieśni religijne; Murat İçlinalça (Turcja), Ormianin, mistrz śpiewu w kościele św. Grzegorza Oświeciciela w Stambule; Dengbesz Kazo (Turcja), muzyk i pieśniarz wykonujący zarówno popularne kurdyjskie pieśni, jak i własne kompozycje, zgodnie z tradycją dengbeży – opowiadaczy historii.

Teatr ZAR, kultywując etos pracy grupowej, realizuje projekty artystyczne przez długoletnie poszukiwania źródłowe, którym każdorazowo towarzyszy proces kształtowania nowego języka teatralnego, opartego na muzyce z rozmaitych tradycji. Międzynarodowy skład zespołu formował się w trakcie cyklicznych wypraw badawczych do Gruzji w latach 1999–2003. Podczas tych podróży grupa zebrała materiał muzyczny, którego esencją są wielowiekowe pieśni polifoniczne sięgające korzeniami początków naszej ery i stanowiące prawdopodobnie najstarszą formę wielogłosu. „Zar”, od którego grupa wzięła swą nazwę, to nazwa pieśni pogrzebowych wykonywanych przez Swanów zamieszkujących wysokie rejony Kaukazu w północno-zachodniej Gruzji. Praca zespołu wypływa z przekonania, że teatr, wbrew greckiemu thea – widzenie, nie powinien być wyłącznie oglądany, lecz przede wszystkim słuchany.

ZAR przynosi teatr sprzed podziału na gatunki i style, podejmując tematy, wydawałoby się, zarezerwowane we współczesnym świecie dla religii, działając w przekonaniu, które płynie z polskiej myśli romantycznej, że zadania sztuki są nie tylko komplementarne wobec religijnego poruszenia, lecz także potrafią zapełnić dynamiczną lukę między codziennością a transcendencją. Juliusz Osterwa, który jako jeden z nielicznych starał się zrealizować praktycznie te idee, i z którego myśli czerpał m.in. Jerzy Grotowski, zapisał w swoich notatkach zdanie o tym, że „Bóg stworzył teatr dla tych, którym nie wystarcza Kościół”.

Zrealizowany w latach 2003–2009 tryptyk Ewangelie dzieciństwa jest kulminacją trwających ponad dziesięć lat poszukiwań i rozwoju Teatru ZAR. Na tryptyk składają się trzy spektakle, grane także jako osobne części: Uwertura, Cesarskie cięcie. Próby o samobójstwie oraz Anhelli. Wołanie. Ewangelie dzieciństwa miały swoją premierę w Barbican Centre w Londynie, następnie były prezentowane w Los Angeles, we Wrocławiu, Florencji, w San Francisco, Chicago, Sybinie w Rumunii oraz w Legnicy, Szczecinie i Bydgoszczy. Poszczególne części tryptyku pokazywano w Atenach, Edynburgu, Madrycie, Belgradzie, Budapeszcie, Paryżu, Kairze, Seulu, Nowym Delhi i Bostonie. W 2009 roku tryptyk zajął pierwsze miejsce w rankingu „Los Angeles Times” w kategorii na najlepszy nowy teatr muzyczny. W październiku 2010 roku tryptyk uhonorowany został Wrocławską Nagrodą Teatralną. Druga część, Cesarskie cięcie, prezentowana podczas Festiwalu Fringe w Edynburgu w sierpniu 2012 roku zdobyła prestiżowe nagrody: Total Theatre w kategorii teatr fizyczny oraz Herald Angel.

Od 2011 roku zespół pracuje nad projektem „Armine, Sister”, poświęconym tragicznej historii narodu ormiańskiego. Spektakl o tym samym tytule miał premierę 28 listopada 2013 roku w Studiu Na Grobli Instytutu Grotowskiego. Od tamtej pory przedstawienie prezentowane było we Wrocławiu, Warszawie, Londynie, Oslo, Rzymie, Paryżu, Szczecinie, podczas Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego w Sybinie w Rumunii, we Florencji i w San Francisco.

Najnowszym spektaklem Teatru ZAR są Medee. O przekraczaniu. Premiera odbyła się w październiku 2016 roku podczas Olimpiady Teatralnej.
Wiecej informacji: teatrzar.art.pl

Fot. Tawfik W. DajaniFatma Abouelella Mohamed Emara pochodzi z okolic Kairu i jest członkinią powstałego w 2000 roku zespołu Mazaher, w którym główną rolę odgrywają kobiety kultywujące tradycję zār, wciąż żywą w kilku krajach regionu. Muzyka i pieśni wykonywane przez zespół przetrwały w niemal niezmienionej formie, ale wiele z polirytmicznych pieśni i śpiewów, wyraźnie różnych od innych egipskich tradycji muzycznych, odeszło w zapomnienie. W Egipcie niewielu muzyków potrafi zbudować tamburę i na niej grać, zaledwie kilkanaście osób w Kairze posiada specjalistyczną wiedzę na temat rytuału zār. Fatma Emara należy do grupy dwudziestu pięciu osób, które wciąż podtrzymują tę tradycję w Egipcie.

Fot. Archiwum artystySelda Öztürk rozpoczęła przygodę z muzyką od śpiewu na spotkaniach rodzinnych i w szkole. Studiowała biologię molekularną i genetykę na Uniwersytecie Boğaziçi. Podczas studiów była członkiem Klubu Folkloru na Uniwersytecie Boğaziçi, gdzie rozpoczęła swoja edukacje muzyczną. Współzałożycielka zespołu taneczno-muzycznego Kardeş Türküler (1993) i członek Zespołu Sztuk Widowiskowych Boğaziçi (od 1995). Perkusistka i wokalistka Kardeş Türküler.
Doktorantka na Wydziale Muzykologii i Teorii Muzyki (Uniwersytet Techniczny w Stambule).

Marjan_Vahdat_fot_Tahmineh_Monzavi_1Marjan Vahdat jest śpiewaczką urodzoną w Teheranie w 1976 roku. Od 1995 roku śpiewa solo i gra na koncertach i festiwalach w Azji, Europie, USA i Afryce wraz z muzykami z Iranu, Europy i Ameryki. Koncertuje też z siostrą Mahsą Vahdat. Uczestniczyła w projekcie nagraniowym Lullabies from the Axis of Evil (2004). Wydała szereg albumów.

Więcej informacji: www.mahsavahdat.com

Fot. Magdalena MądraMurat İçlinalça urodził się w 1985 roku w Stambule. W wieku ośmiu lat rozpoczął naukę śpiewu u mistrza Nişana Çalgıcıyana. Studiował śpiew i muzykę ludową w Konserwatorium Muzycznym na Politechnice w Stambule, którą ukończył w 2010 roku. W tym samym roku został mianowany mistrzem śpiewu kościoła pod wezwaniem św. Grzegorza Oświeciciela w Stambule.

Fot. Magdalena MądraDengbesz Kazo urodził się w 1950 roku w miejscowości Van, obecnie mieszka pod Stambułem. Często koncertuje, wykonując zarówno popularne kurdyjskie pieśni, jak i własne kompozycje. Zgodnie z tradycją opowiadaczy historii również improwizuje.

Fot. Karol JarekAram Kerovpyan urodził się w Stambule, gdzie jako chłopiec śpiewał w ormiańskim kościele. Uczył się gry na kanunie i studiował system muzyczny Bliskiego Wschodu u mistrza Saadeddina Öktenaia. W 1977 roku przeprowadził się do Paryża, gdzie całkowicie poświęcił się muzyce, grając z wieloma muzykami z Bliskiego Wschodu. W 1980 roku dołączył do zespołu Kotchnak, wykonującego ormiańską muzykę ludową i trubadurską (ashoug). W 1985 roku założył zespół ormiańskich pieśni liturgicznych Akn. W 1990 roku został mistrzem śpiewu w ormiańskiej katedrze w Paryżu i stworzył program nauki śpiewu modalnych pieśni liturgicznych, który w 1998 roku został przekształcony w Centre d’études du chant liturgique arménien. Uczestniczy w seminariach i prowadzi warsztaty w Europie i Ameryce Północnej. Jest doktorem muzykologii, publikuje artykuły i książki na temat teorii ormiańskiej muzyki modalnej. Jest aktywny w świecie teatru jako muzyk, pedagog i kompozytor. Współpracował z Arbym Ovanessianem, Simonem Abgarianem i Bruno Abrahamem-Kremerem.

Więcej informacji: kerovpyan.online.fr/

Bilety: 25 PLN

22/11/2018 {czwartek} 

23/11/2018 {piątek}