Aktualnie jesteś: Otwarty Uniwersytet Poszukiwań / Kursy wiodące

Teatr dla filozofii – filozofia dla teatru

Kurs wiodący 2019/2020 

Idea

Od czasów „Chmur” Arystofanesa oraz wydanej z okazji zwycięstwa Agatona w Lenajach w 416 roku p.n.e. i uwiecznionej przez Platona uczty relacje między teatrem a filozofią układały się bardzo różnie. Miłośnicy mądrości wypędzali poetów z granic rządzonego przez nich idealnego polis, artyści natomiast stanowczo obwieszczali ze sceny, że „więcej jest rzeczy na ziemi i w niebie, niż się ich śniło waszym filozofom”*. Mimo sprzecznych opinii na temat hierarchii dwóch dyskursów filozofowie pisali o teatrze, pisali dla teatru czy na różne sposoby, do czego nie byli skorzy się przyznać, teatralizowali środki własnej ekspresji. Nie zawsze przy tym uświadamiali sobie, że teatr stanowi unikatową przestrzeń, a zespół teatralny jedyną w swoim rodzaju mikrospołeczność, gotową do przeprowadzenia badań nad ludzką kondycją oraz możliwościami przekroczenia owej kondycji. Taki teatr uprawiał m.in. Jerzy Grotowski, deklarując, że interesuje go „powrót do tego okresu w sztuce, kiedy nie było rozgraniczenia między «teatrem» a filozofią, kiedy teatr miał wymiary nie tylko estetyczne”**.

Dlatego w tym roku kurs wiodący Otwartego Uniwersytetu Poszukiwań, jak wskazuje tytuł, nie tyle będzie krążył wokół konkretnego, wyznaczonego z góry tematu, co skupi się na kierunkach możliwej wymiany między dwiema wspomnianymi praktykami dyskursywnymi. Związków filozofii i teatru szukać będziemy zarówno w budzie jarmarcznej na przedrewolucyjnej rosyjskiej prowincji, jak i na przemierzających średniowieczny Paryż mansjonach. W renesansowym Teatro Olimpico w Vicenzy i w piwnicach małych grup laboratoryjnych. Działając w duchu interdyscyplinarności, w przeświadczeniu, że mamy sobie nawzajem niejedno do powiedzenia i przekazania, zamierzamy przejść od dyskusji zaocznej do bezpośredniego dialogu i żywej wymiany zdań.

Zdajemy sobie sprawę z tego, że wielość możliwych wątków nie da się wyczerpać w tak krótkim cyklu wykładów i seminariów. Spróbujemy jednak, nie pozostając tylko na obrzeżach nurtujących obie dziedziny problemów, odważnie zmierzyć się z kilkoma z tych najważniejszych, najtrudniejszych i najbardziej kontrowersyjnych zagadnień. Kreśląc mapę oczywistych lub mniej jawnych granic, punktów zapalnych, białych plam i wspólnych wyzwań, zamierzamy wyjść poza standardowy zestaw analityczno-interpretacyjnych narzędzi. Chcemy sięgać po nieoczekiwane nazwiska, prezentować oryginale punkty widzenia oraz, na ile to będzie możliwe, wyznaczać nowe perspektywy badawcze.

Opiekun naukowy: Dariusz Kosiński
Współpraca: Henryk Mazurkiewicz
Koordynatorka projektu: Dominika Nestorowska, d.nestorowska@grotowski-institute.art.pl

 

*William Szekspir: „Hamlet”, przełożył Józef Paszkowski, akt 1, scena 5, wydanie dowolne.
**Jerzy Grotowski: „11 pytań o 13 Rzędów [z Jerzym Grotowskim i Ludwikiem Flaszenem rozmawia Bożena Zagórska]”, [w:] tegoż: „Teksty zebrane”, redakcja Agata Adamiecka-Sitek, Mario Biagini, Dariusz Kosiński, Carla Pollastrelli, Thomas Richards, Igor Stokfiszewski, Instytut im. Jerzego Grotowskiego, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Wrocław – Warszawa 2012, s. 159–160.

Program

pt.
08/11/2019
17:00
Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
Filozofia dla teatru – teatr dla filozofii

Panel dyskusyjny z udziałem Krzysztofa Garbaczewskiego i prof. Marii Kostyszak, prowadzenie prof. Dariusz Kosiński i Henryk Mazurkiewicz

Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
pt.
22/11/2019
17:00
Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
Nietzscheańska koncepcja źródeł twórczości artystycznej

Wykład prof. Marii Kostyszak w ramach OUP

Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
sob.
23/11/2019
 
Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
Nietzscheańska koncepcja źródeł twórczości artystycznej

Seminarium prof. Marii Kostyszak dla grupy roboczej w ramach OUP

Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
pt.
13/12/2019
17:00
Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
W teatrze życia codziennego

Wykład prof. Leszka Kleszcza dla grupy roboczej w ramach OUP

Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
sob.
14/12/2019
 
Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
W teatrze życia codziennego

Seminarium prof. Leszka Kleszcza dla grupy roboczej w ramach OUP

Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
pt.
17/01/2020
17:00
Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
Filozofia i dramat – wzajemne fascynacje, konflikty, wykluczenia

Wykład dr. Piotra Martina w ramach OUP

Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
sob.
18/01/2020
 
Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
Filozofia i dramat – wzajemne fascynacje, konflikty, wykluczenia

Seminarium dr. Piotra Martina dla grupy roboczej w ramach OUP

Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
pt.
14/02/2020
17:00
Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
Pragnienie immanencji. Ontologia zdarzenia a teatr polski. Badiou – Grotowski – Kantor

Wykład Marty Kufel-Kaszyńskiej w ramach OUP

Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
sob.
15/02/2020
 
Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
Pragnienie immanencji. Ontologia zdarzenia a teatr polski. Badiou – Grotowski – Kantor

Seminarium Marty Kufel-Kaszyńskiej dla grupy roboczej w ramach OUP

Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
pt.
13/03/2020
17:00
Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
Sokrates-performer. Rozważania nietzscheańsko-platońskie z Dionizosem, Apollem i teatrem w tle

Wykład prof. Piotra Augustyniaka w ramach OUP

Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
sob.
14/03/2020
 
Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
Sokrates-performer. Rozważania nietzscheańsko-platońskie z Dionizosem, Apollem i teatrem w tle

Seminarium prof. Piotra Augustyniaka dla grupy roboczej w ramach OUP

Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
pt.
17/04/2020
17:00
Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
Teatr agonu i możliwych przyszłości

Wykład dr Łucji Iwanczewskiej w ramach OUP

Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
sob.
18/04/2020
 
Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
Teatr agonu i możliwych przyszłości

Seminarium dr Łucji Iwanczewskiej dla grupy roboczej w ramach OUP

Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
pt.–sob.
15–16/05/2020
 
Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze
Teatr dla filozofii – filozofia dla teatru

Panel dyskusyjny podsumowujący kurs wiodący Otwartego Uniwersytetu Poszukiwań z udziałem grupy roboczej i zaproszonych gości

Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena, Przejście Żelaźnicze

Podobnie jak w poprzednich latach kurs wiodący tworzyć będą comiesięczne spotkania odbywające się od listopada do maja 2019 w Instytucie Grotowskiego (Przejście Żelaźnicze), składające się z piątkowych wykładów otwartych (Czytelnia im. Ludwika Flaszena, 17.00) i sobotnich seminariów przeznaczonych dla grupy roboczej, której uczestnicy zadeklarują wcześniej swój udział w całym projekcie. Temat zajęć, ich przebieg, charakter, wykorzystywane metody i sposób prowadzenia pozostają w gestii zaproszonych gości, przy zachowaniu ogólnych ram czasowych i organizacyjnych oraz założeniu, że wykład jest poświęcony zagadnieniom ogólnym, natomiast seminaria mają charakter analityczny i dotyczą konkretnych zjawisk, procesów, dzieł itp.

W tym roku, zgodnie z ideą „przejścia od dyskusji zaocznej do bezpośredniego dialogu i żywej wymiany zdań”, grupa robocza będzie uczestniczyć w omówieniach wykładów, przypominających Socrates Café i moderowanych przez Henryka Mazurkiewicza. W CaféTHEI, w mniej formalnej atmosferze, na demokratycznych zasadach i bez presji wynikającej z obecności wykładowców, uczestnicy będą mogli podzielić się własnymi przemyśleniami, zastrzeżeniami i wątpliwościami odnośnie do wybranego tematu i naszkicować mapę towarzyszących mu emocji, skojarzeń i osobistych doświadczeń. Zgodnie z założeniami sformułowanymi przez twórcę i popularyzatora Socrates Café, Christophera Phillipsa, celem będzie nie tyle ostateczne i wyczerpujące rozwiązanie problemów, co znaczące poszerzenie perspektywy ich ujęcia. Wspólne wieczory będą stanowiły wstęp i swoistą „rozgrzewkę” przed podsumowującym kurs wiodący panelem dyskusyjnym, przygotowanym przez grupę roboczą. Panel dyskusyjny będzie w maju 2020 roku.

Podobnie jak w latach ubiegłych planujemy utworzyć grupę roboczą. Jej członkami będą osoby, które zadeklarują gotowość uczestniczenia w całym projekcie – zarówno w wykładach, jak i seminariach. Do bezpłatnego udziału w grupie zapraszamy wszystkich zainteresowanych podejmowaną tematyką, ze szczególnym uwzględnieniem studentów i doktorantów, którzy w porozumieniu z macierzystymi uczelniami mogą zaliczyć zajęcia Otwartego Uniwersytetu Poszukiwań jako opcjonalne w ramach swoich kierunków.

Z przyczyn organizacyjnych liczba osób należących do grupy roboczej jest ograniczona do 25. Uczestnikom spoza Wrocławia zapewniamy noclegi z piątku na sobotę w standardzie hostelowym w pokojach wieloosobowych. Z prośbą o zwrot kosztów podróży do i z Wrocławia członkowie grupy mogą się zwrócić do macierzystych uczelni.

Chętnych do udziału w grupie roboczej prosimy o wysłanie wypełnionej karty zgłoszenia do 8 listopada 2019. O przyjęciu do grupy roboczej poinformujemy drogą mejlową w ciągu kilku dni roboczych.

Współpraca: Instytut Filozofii, Uniwersytet Wrocławski

UW